Gdy nie spłacimy na czas długu energetycznego wobec organizmu, może pojawić się wypalenie. Jeśli taki stan pojawia się u pracowników trzeba reagować, bo jest groźny zarówno dla zdrowia ludzi, jak i prowadzonego biznesu. Wypalenie zależy od tego, ile i w jaki sposób pracujemy, ile mamy stresu, jak sobie z nim radzimy, czy, ile i jak wypoczywamy. Zapominamy często, że nie tylko bateria w telefonie potrzebuje naładowania. My sami i nasi pracownicy również mają ten dylemat. W jaki sposób walczyć z wypaleniem, jak je wykryc, jak reagować - pisze Tomasz Jamroziak, psycholog Grupy Values
 

 
Pewien Amerykanin, który musiał nagle wracać do domu z wymarzonego safari w sercu Afryki. Wynajął beduińską karawanę i zapłacił przewoźnikom dwa razy więcej niż zwykle, by ruszyli natychmiast.Za każdym razem, gdy przewoźnicy chcieli się zatrzymać i odpocząć, poganiał ich, prosił, groził i płacił dodatkowo, byle tylko jechali dalej. Pierwszej doby nie zatrzymywali się prawie wcale. Drugiej, po dodatkowych opłatach, także nie.
Trzeciej nocy przewodnik karawany oznajmił: - Jesteśmy prawie u celu, od lotniska dzieli nas dzień drogi. Amerykanin nie posiadał się z radości, jednak po godzinie zaskoczony zobaczył, że poganiacze zatrzymują się i rozbijają obóz. – Co robicie, musimy jechać! Zapłacę potrójnie! – mówił Beduinom. – Nie ma mowy – odparł najstarszy z nich. - Przez wiele dni jechaliśmy tak szybko, że teraz musimy poczekać na nasze dusze.
Szybkie działania, niepewność, stres powodują znaczne zużycie energii, a gdy tej brakuje, mamy poczucie, że to co robimy, traci sens. Ostatnie miesiące były szczególnie pod tym względem trudne - w kryzysach i zmianach jako liderzy ratowaliśmy, co się da, z zaciśniętymi zębami, nasi pracownicy również. Teraz pora zatrzymać się i sprawdzić, czy nie straciliśmy czegoś cennego po drodze. Bo nawet jeśli kłopoty w dużej mierze udało się opanować, dokonało się to prawdopodobnie kosztem zasobów energetycznych szefów i pracowników: ich siły, zdrowia, dobrego samopoczucia, chęci i zaangażowania. Zaciągnęliśmy w ten sposób inny, niefinansowy rodzaj długu - dług energetyczny wobec swojego organizmu.

Zjawisko to ma w psychologii różne nazwy, zależnie od klasyfikacji. Powszechnie mówi się o nim jako syndromie wypalenia zawodowego lub po prostu o wypaleniu. W różnych fazach nazywane jest zniechęceniem, niemocą, beznadziejnością, obojętnością czy wkurzeniem.
Człowiek zużywa energię i odnawia ją - jeśli te procesy są w równowadze, zachowujemy siłę, zdrowie i dobre samopoczucie. Przeciwieństwem tego stanu jest sytuacja, w której wydatki energetyczne są zbyt duże, a ubytki energii nie są uzupełniane. Zasoby energii życiowej kurczą się, gdy przeżywamy nadmierny stres czy wysiłek, działamy w niepewności albo innych niesprzyjających warunkach. Staje się to groźne, gdy równowaga jest zaburzona przez długi czas. Wtedy pojawiają się charakterystyczne efekty wypalenia. W skrajnych przypadkach kończy się ono „bankructwem energetycznym”.
Badania dowodzą, że wypalenie nie musi się wiązać z kryzysem gospodarczym. Z badań R. Kunkela wynika, że Stanach Zjednoczonych przez cały czas 85 proc. osób jest w pewnym stopniu wypalona. Niepewność i zmiany w sytuacji kryzysu potęgują jednak to zjawisko - ludzie motywowani silnym lękiem (zagrożone podstawowe potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwa) jeszcze intensywniej zużywają swoje zasoby energetyczne, nie regenerując ich dostatecznie. Objawy wypalenia pojawiają się często później, kiedy lęk słabnie i organizm „odreagowuje”.
Dla każdej organizacji wypalenie jest bardzo groźnym zjawiskiem, a równoważenie stresu i wypoczynku jest kluczowe, by w dłuższym okresie utrzymać wysoką wydajność, tak indywidualną, jak zespołową. Liderzy powinni szczególnie zwracać uwagę na objawy wypalenia – i to nie tylko u siebie. Jako szefowie odpowiadają przecież także za energię swoich pracowników. Wbrew powszechnemu przekonaniu, wypalenie nie jest tylko problemem osobistym pracownika. Jest poważnym problemem firmy - może zagrozić efektywności całej organizacji, a niezidentyfikowane we właściwym czasie, szeroko się w niej rozprzestrzenić. Jak rozpoznać objawy wypalenia?

Więcej tekstów dla liderów w najnowszej, letniej edycji magazynu THINKTANK.
Zapraszamy do zamówienia prenumeraty!