Zwyczaje wielkanocne w Polsce

Tradycja bywa wyznacznikiem przebiegu świąt i ważnych wydarzeń dla wielu Polaków. Wielkanoc to wyjątkowy czas, który łączy się z wieloma tradycjami. Niektóre z nich sięgają nawet XIV wieku. W naszym kraju odnajdziemy wiele zwyczajów i tradycji związanych właśnie ze świętami Wielkiejnocy.

Zacznijmy jednak od początku. Nie na darmo ktoś sformował nazwę – wiosenne porządki”. Początek wiosny to idealny czas na wielkie sprzątanie swojego domu, czy mieszkania. Nie ma chyba kobiety, która nie wspomniałaby o konieczności umycia okien przed świętami. W wielu domach panuje zwyczaj sprzątania przed Wielkanocą, a wszyscy domownicy muszą włączyć się do działania.

Dawny zwyczaj, być może obecnie już zapomniany dotyczył zakazu pieczenia chleba w domu przez gospodynie. W okresie tygodnia przed Niedzielą Palmową, aż do Wielkiego Tygodnia. Złamanie zakazu groziło sprowadzeniem na całą wieś suszy.
Wielki Tydzień rozpoczyna się już w Niedzielę Palmową. Przypomina ona o wydarzeniach sprzed wieków, kiedy to Jezus wjeżdżał do Jerozolimy, a tłum witał go gałązkami oliwnymi i palmami. Tradycja pozostała do dziś. W tym dniu do kościoła przynosimy właśnie palmy, wykonane z różnych materiałów i przyozdobione bibułowymi kwiatami, malowanymi trawami, czy bukszpanem. Już od wielu lat w miejscowości Lipnica Murowana przeprowadzany jest konkurs na najwyższą palmę, a symboliczne wiązanki osiągają wysokości do kilkudziesięciu metrów.
W niektórych regionach w Wielką Środę topiono Judasza. Mianowicie według zwyczaju słomianą kukłę wleczono przez całą wieś, a następnie wrzucało się ją do wody.

Triduum Paschalne rozpoczyna się od Wielkiego Czwartku, w tym dniu w kościołach milkną dzwony i organy oraz zdejmuje się dekoracje i kwiaty. Kolejny dzień to Wielki Piątek- dzień Męki Pańskiej. Odprawiane są drogi krzyżowe, a obrzędy tego dnia kończą się symbolicznym złożeniem ciała Jezusa do ciemnicy, adoruje się także krzyż. W Wielką Sobotę dawniej zwyczajowo palio się poświęcone palmy, a popiół rozsypywano po polach, by zapewnić sobie urodzaj. Obecnie ten dzień rozpoczynamy od poświęcenia pokarmów. W naszych koszyczkach powinny koniecznie znaleźć się jajka (symbol nowego życia), baranek (symbol zmartwychwstałego Jezusa), chleb (symbol pracy ludzkiej), sól (ochrona przed zepsuciem), cisto (symbol szczęścia i dobrobytu), wędliny (symbol dobrobytu). Następnie wieczorem bogata liturgia na samym końcu ogłasza zmartwychwstanie Jezusa.

Wielką Niedzielę rozpoczynamy od Rezurekcji. To uroczyste nabożeństwo połączone z procesją, jej celem jest obwieszczenie światu Zmartwychwstanie Chrystusa. Po mszy cała rodzina powinna zasiąść do wielkanocnego śniadania, a na stole powinna znaleźć się święconka, dodatkowo w niektórych domach gotuje się tradycyjny żurek z białą kiełbasą. Nowy zwyczaj, który przywędrował do nas z zagranicy, jest związany tzw. łapanie zająca. Polega on na szukaniu po śniadaniu wielkanocnym drobnych upominków.
Ostatni zwyczaj wiąże się z Wielkanocnym Poniedziałkiem. Zwyczajowo w dawnych czasach we wsiach oblewano panny lodowatą wodą, by zapewnić im szybkie i dostane zamążpójście. Obecnie oblewanie wodą dotyczy wszystkich.

Leave a Reply